Tội phạm mạng sử dụng AI tự hành (Agentic AI) để dò tìm lỗ hổng: Thách thức mới cho doanh nghiệp Việt

Trong năm 2026, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo không chỉ mang lại lợi ích cho các doanh nghiệp mà còn cung cấp cho tội phạm mạng những vũ khí mới vô cùng nguy hiểm. Một trong những xu hướng đáng lo ngại nhất hiện nay là việc sử dụng AI tự hành (Agentic AI) để thực hiện các cuộc tấn công mạng tự động với quy mô lớn và độ chính xác cao trên Internet.

AI tự hành: Khi mã độc biết “tự tư duy”

Khác với các loại mã độc truyền thống hay các công cụ tấn công tự động trước đây, Agentic AI có khả năng tự đặt ra mục tiêu, lập kế hoạch và thực hiện các bước tấn công mà không cần sự can thiệp liên tục của con người. Chúng có thể tự động dò tìm các lỗ hổng bảo mật chưa được vá (Zero-day), phân tích cấu trúc mạng của mục tiêu và thay đổi chiến thuật ngay lập tức khi gặp phải các hệ thống phòng thủ.

Điều này biến mỗi cuộc tấn công thành một thực thể linh hoạt, có khả năng học hỏi từ thất bại và tìm ra con đường ngắn nhất để xâm nhập vào dữ liệu nhạy cảm của doanh nghiệp.

Nguy cơ đối với các doanh nghiệp SME tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) thường là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Với nguồn lực hạn chế cho an ninh mạng, nhiều đơn vị vẫn đang sử dụng các thiết bị phần cứng và phần mềm cũ, vốn chứa đựng nhiều lỗ hổng tiềm ẩn. Agentic AI có thể quét qua hàng triệu địa chỉ IP chỉ trong thời gian ngắn để tìm ra những “cánh cửa” không khóa này.

Hơn nữa, khả năng giả mạo hành vi con người của AI khiến các cuộc tấn công lừa đảo (phishing) trở nên tinh vi hơn bao giờ hết. Một email được viết bởi AI tự hành có thể mô phỏng hoàn hảo phong cách giao tiếp của đối tác hoặc cấp trên, khiến nhân viên dễ dàng sập bẫy và cung cấp thông tin truy cập hệ thống.

Giải pháp phòng thủ trong kỷ nguyên AI

Để đối phó với những mối đe dọa từ AI tự hành, các doanh nghiệp Việt cần chuyển đổi tư duy từ phòng thủ thụ động sang chủ động:

• Ứng dụng AI trong phòng thủ (Defensive AI): Chỉ có AI mới có thể đối đầu hiệu quả với AI. Các hệ thống giám sát an ninh (SOC) cần tích hợp khả năng phân tích hành vi dựa trên AI để phát hiện sớm các dấu hiệu tấn công tự động.
• Tăng cường quản lý điểm cuối: Đảm bảo tất cả các thiết bị kết nối vào mạng doanh nghiệp đều được cập nhật bản vá thường xuyên và có các lớp bảo mật đa tầng.
• Đào tạo nhận thức liên tục: Nhân viên cần được cập nhật về các hình thức lừa đảo mới do AI tạo ra để không trở thành điểm yếu nhất trong hệ thống bảo mật.

An ninh mạng trong kỷ nguyên mới là một cuộc đua về công nghệ. Việc chủ động nắm bắt xu hướng và chuẩn bị các phương án dự phòng sẽ giúp doanh nghiệp vững vàng trước những đợt sóng tấn công ngày càng phức tạp trên môi trường Internet.

VNCyberS tổng hợp từ: IBM Security, WEF Global Cybersecurity Outlook và các báo cáo an ninh mạng 2026.