Năm 2026 ghi nhận một bước ngoặt đáng lo ngại trong tình hình an ninh mạng tại Việt Nam khi công nghệ Deepfake (giả mạo hình ảnh và giọng nói bằng AI) trở thành công cụ chủ đạo trong các chiến dịch lừa đảo trực tuyến. Theo các chuyên gia, sự phổ biến của các dịch vụ “Deepfake-as-a-Service” đang khiến việc tạo ra các nội dung giả mạo có độ chân thực cực cao trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.
Kịch bản lừa đảo ngày càng tinh vi
Không còn dừng lại ở những tin nhắn mạo danh đơn giản, tội phạm mạng hiện nay sử dụng Deepfake để thực hiện các cuộc gọi video trực tiếp. Nạn nhân thường nhận được cuộc gọi từ người thân, bạn bè hoặc thậm chí là lãnh đạo cơ quan yêu cầu chuyển tiền gấp vì lý do khẩn cấp. Hình ảnh cử động khớp với giọng nói và cảm xúc khiến ngay cả những người cẩn giác nhất cũng dễ dàng sập bẫy.
Đặc biệt, các đối tượng lừa đảo còn kết hợp thông tin cá nhân bị rò rỉ từ các vụ xâm nhập dữ liệu trước đó để xây dựng kịch bản tấn công có mục tiêu (spear phishing), nhắm vào các tài khoản có số dư lớn hoặc các nhân sự quản lý tài chính tại doanh nghiệp.
Thách thức cho các cơ quan chức năng
Tại Việt Nam, các cơ quan an ninh mạng liên tục phát đi cảnh báo về sự gia tăng của các trang web và ứng dụng giả mạo tích hợp AI. Việc định danh điện tử qua VNeID và các biện pháp xác thực sinh trắc học đang được đẩy mạnh để đối phó với tình trạng tài khoản ảo. Tuy nhiên, tốc độ phát triển của AI luôn là một thách thức lớn đối với các hàng rào bảo mật hiện tại.
Cách nhận biết và phòng tránh
Để bảo vệ bản thân trước làn sóng lừa đảo Deepfake, người dùng cần lưu ý các quy tắc sau:
- Kiểm tra các dấu hiệu bất thường: Trong các cuộc gọi video, hãy chú ý đến những chi tiết nhỏ như độ trễ của âm thanh, các vùng mờ quanh khuôn mặt, hoặc mắt người gọi ít chớp. Đây thường là các lỗi của thuật toán AI.
- Xác thực qua kênh thứ hai: Nếu nhận được yêu cầu chuyển tiền qua video call, hãy chủ động ngắt máy và gọi lại qua số điện thoại truyền thống hoặc gặp mặt trực tiếp để xác nhận.
- Bảo mật thông tin cá nhân: Hạn chế chia sẻ quá nhiều video hoặc hình ảnh cận mặt có độ phân giải cao lên mạng xã hội, vì đây là nguồn nguyên liệu quý giá để tội phạm “huấn luyện” AI mạo danh bạn.
- Cẩn trọng với app lạ: Không cài đặt các ứng dụng yêu cầu quyền truy cập camera hoặc microphone từ những nguồn không chính thống.
VNCyberS tổng hợp từ: VietnamNet, VnExpress, Tuổi Trẻ
Tiếng Việt
English